Бала денсаулығы – әрбір ата-ана үшін ең басты құндылық. Денсаулығы мықты, белсенді, зейінді бала тәрбиелеудің негізі ең алдымен дұрыс тамақтанудан басталады. Баланың күнделікті ішетін асы оның өсуіне, дамуына, иммунитетіне және оқу үлгеріміне тікелей әсер етеді. Сондықтан ата-аналар баланың тамақтану тәртібіне ерекше көңіл бөлуі қажет.
1. Дұрыс тамақтану – бала денсаулығының негізі
Дұрыс тамақтану дегеніміз – баланың жасына сай, уақытында, пайдалы әрі құнарлы тағамдарды тұтынуы. Мектеп жасындағы балалар көп қозғалады, ой еңбегімен айналысады, сондықтан олардың ағзасына энергия мен дәрумендер үнемі қажет.
Егер бала дұрыс тамақтанса:
- иммунитеті күшейеді;
- сирек ауырады;
- бойы мен салмағы қалыпты өседі;
- зейіні мен есте сақтау қабілеті жақсарады;
- сабаққа ынтасы артады.
Ал дұрыс тамақтанбау әлсіздікке, жиі ауыруға, тез шаршауға және оқу үлгерімінің төмендеуіне әкелуі мүмкін.
2. Ата-ана нені білуі керек?
(Маңызды ережелер)
Ата-аналар төмендегі қарапайым, бірақ маңызды қағидаларды есте ұстауы тиіс:
- Бала күніне 3–4 рет уақытында тамақтануы керек
- Тағам әртүрлі және теңгерімді болуы қажет
- Таңғы ас – міндетті
- Көкөніс пен жеміс күнделікті ас мәзірінде болуы тиіс
- Бала жеткілікті мөлшерде таза су ішуі керек
Бұл ережелерді сақтау баланың ағзасының дұрыс қалыптасуына көмектеседі.
3. Таңғы ас – баланың күш-қуат көзі
Таңғы ас ішпей мектепке барған бала сабақта тез шаршайды, зейін қоюы қиындайды. Сондықтан ата-аналар баланың таңғы асын міндетті түрде ұйымдастыруы қажет.
Таңғы асқа пайдалы тағамдар:
- ботқа (сұлы, қарақұмық, күріш);
- жұмыртқа;
- сүт, айран, ірімшік;
- жеміс-жидек.
Таңғы ас баланың күні бойы сергек жүруіне көмектеседі.
4. Пайдалы және зиянды тағамдар
(Ата-аналарға жадынама)
Пайдалы тағамдар:
- көкөністер (сәбіз, қырыққабат, қияр);
- жемістер (алма, банан, апельсин);
- ет, балық;
- сүт өнімдері;
- дәнді дақылдар.
Зиянды тағамдар:
- фастфуд;
- чипсы, тәтті газдалған сусындар;
- өте майлы және ащы тағамдар;
- шамадан тыс тәттілер.
Ата-аналар баланы зиянды тағамдардан бірден тыймай, олардың орнына пайдалы балама ұсынуы қажет.
5. Дәрумендердің маңызы
Дәрумендер баланың ағзасы үшін өте қажет. Олар иммунитетті күшейтіп, сүйек пен тістің дұрыс қалыптасуына, көру қабілетінің жақсаруына әсер етеді.
- А дәрумені – көру қабілетіне пайдалы
- В тобы – жүйке жүйесі мен есте сақтауға қажет
- С дәрумені – суық тиюден қорғайды
- D дәрумені – сүйекті қатайтады
Дәрумендерді ең алдымен табиғи тағамдар арқылы алған дұрыс.
6. Тамақтану тәртібі және күн тәртібі
Баланың күн тәртібі мен тамақтануы өзара тығыз байланысты. Белгілі бір уақытта тамақтанған балада ас қорыту жүйесі дұрыс жұмыс істейді.
Ата-аналарға кеңес:
- тамақты бір уақытта беруге тырысыңыз;
- теледидар мен телефонсыз тамақтануға үйретіңіз;
- баланы асықтырмай, тыныш жағдайда тамақтандырған жөн.
7. Ата-ананың үлгісі – ең басты тәрбие
Балалар ата-анасының іс-әрекетін қайталайды. Егер ата-ана пайдалы тағам жеп, дұрыс тамақтанса, бала да соған үйренеді.
Сондықтан:
- отбасымен бірге тамақтануға;
- пайдалы ас әзірлеуге баланы қатыстыруға;
- дұрыс тамақтану туралы жиі әңгімелеуге болады.
Денсаулығы мықты бала тәрбиелеуде дұрыс тамақтанудың рөлі өте зор. Баланың күнделікті ас мәзіріне мән беру – оның болашағына жасалған қамқорлық. Ата-ананың дұрыс ұйымдастырылған тамақтануы баланың дені сау, белсенді, білімді болып өсуіне үлкен үлес қосады.
